Nie tylko nawilżenie! Dlaczego skóra potrzebuje też natłuszczenia?

Bariera hydrolipidowa to naturalna osłona naszej skóry – swoisty płaszcz ochronny na warstwie rogowej naskórka. Zbudowana jest z wody (pochodzącej głównie z gruczołów potowych) i tłuszczów (czyli sebum z gruczołów łojowych oraz lipidów naskórkowych). Jej głównym zadaniem jest:

• chronienie przed nadmierną utratą wody (TEWL – transepidermalna utrata wody),
• utrzymanie odpowiedniego poziomu nawilżenia skóry,
• ochrona przed drobnoustrojami, zanieczyszczeniami i czynnikami atmosferycznymi,
• utrzymanie stabilnego, lekko kwaśnego pH skóry,
• wspieranie elastyczności i gładkości naskórka.

Obecność bariery hydrolipidowej sprawia, że skóra jest elastyczna i potrafi się skutecznie bronić przed negatywnym wpływem środowiska zewnętrznego.

U poszczególnych osób mogą istnieć pewne różnice w profilu tłuszczów, wchodzących w skład bariery skórnej. Związane są one między innymi z genami, płcią i wiekiem danej osoby. Jednak duży wpływ na budowę warstwy ochronnej skóry mają też czynniki zewnętrzne.

Na przykład zimą spada w skórze ilość cholesterolu, kwasów tłuszczowych i ceramidów, co może się przyczyniać do przesuszenia skóry i jej zwiększonej wrażliwości na zimno. Z kolei suche i zbyt ciepłe powietrze w domu, charakterystyczne dla okresu grzewczego, a także upały, wiatr i promieniowanie UV w lecie będą wyzwaniem dla utrzymania prawidłowej ochrony skóry. Do osłabienia bariery skórnej przyczynia się również zbyt długie przebywanie w pomieszczeniach klimatyzowanych.

Przesuszona skóra ma tendencję do produkcji dużej ilości sebum (łoju) o niewłaściwym składzie (jest ono bogate w wolne kwasy tłuszczowe i charakteryzuje się nieprawidłowymi proporcjami cholesterolu i skwalenu). Nie chroni ono należycie skóry przed utratą wody, sprzyja nadmiernemu rogowaceniu i zatykaniu gruczołów oraz wywołuje stany zapalne.

Duże znaczenie ma codzienna pielęgnacja skóry – niewłaściwie dobrana może spowodować uszkodzenie bariery hydrolipidowej. Unikajmy więc:

• zbyt silnego oczyszczania skóry,
• bardzo częstego złuszczania naskórka – zwłaszcza za pomocą mocnych peelingów,
• stosowania kosmetyków z mocnymi składnikami aktywnymi mogącymi podrażniać skórę.

Objawy uszkodzenia bariery skórnej są dość charakterystyczne. Mimo to często mylnie przypisuje się je „wrażliwej skórze” lub „nietolerancji kosmetyków”. Zniszczenie płaszcza lipidowego możemy rozpoznać, obserwując:

• uczucie ściągnięcia skóry nawet po aplikacji kremu,
• pieczenie i świąd,
• łuszczenie i zaczerwienienie,
• nadreaktywność na kosmetyki, zmiany temperatury czy dotyk,
• odwodnienie (nawet w przypadku skóry tłustej),
• skłonność do zaskórników i stanów zapalnych.

Jeśli zauważasz takie symptomy, czas na regenerację i natłuszczenie, a nie eksperymenty z aktywnymi składnikami złuszczającymi, przeciwtrądzikowymi czy przeciwzmarszczkowymi.

Kosmetyki nawilżające (np. z mocznikiem, kwasem hialuronowym, gliceryną czy aminokwasami) pomagają wiązać wodę w naskórku, ale bez odpowiedniego natłuszczenia – czyli wzmocnienia bariery lipidowej – ta woda szybko z niego ucieka. Skóra może być wtedy jednocześnie odwodniona i tłusta (łojotokowa), sucha i pełna niedoskonałości.

Odpowiednio dobrane emolienty (czyli substancje natłuszczające) tworzą na skórze warstwę okluzyjną, która zapobiega odparowywaniu wody i jednocześnie chroni przed szkodliwymi czynnikami środowiskowymi, takimi jak wiatr, mróz, suche powietrze czy promieniowanie UV.

Najlepiej sięgać po składniki, które naturalnie występują w skórze lub mają właściwości fizyczne pozwalające na skuteczną okluzję i ochronę. Do takich składników należy m.in.:

• lanolina – substancja tłuszczowa pochodzenia zwierzęcego, działająca kondycjonująco i natłuszczająco;
• olej arachidowy (Arachis Hypogaea Oil) – zmiękcza i wygładza skórę, tworząc film ochronny;
• ceramidy, cholesterol, wolne kwasy tłuszczowe – główne składniki cementu międzykomórkowego w warstwie rogowej;
• wazelina i parafina (paraffinum liquidum) – tworzą stabilną, neutralną warstwę okluzyjną, nie przenikają w głąb skóry, nie uczulają, są odporne na działanie UV i temperatury;
• wosk pszczeli (cera alba) – działa regenerująco, wygładzająco i okluzyjnie.

Witamina A pełni ważną rolę w utrzymaniu i odbudowie zdrowej struktury skóry. Zwiększa ona aktywność fibroblastów – komórek odpowiedzialnych za produkcję kolagenu, elastyny oraz kwasu hialuronowego. Dzięki niej więc naskórek ma odpowiednią grubość i stabilną warstwę keratynową. W efekcie:

• poprawia się jędrność i elastyczność skóry,
• zwiększa się jej nawilżenie i zdolność do regeneracji,
• następuje redukcja stanów zapalnych i niedoskonałości,
• szybciej goją się mikrouszkodzenia,
• zmniejsza się skłonność skóry do fotostarzenia.

Nasze codzienne nawyki pielęgnacyjne są bardzo ważne dla zachowania prawidłowo działającej bariery hydrolipidowej. Aby więc mieć na co dzień piękną i zdrową skórę:

1. Unikaj przesuszenia – nie myj twarzy gorącą wodą, ogranicz agresywne środki myjące i mocne peelingi.
2. Stosuj łagodne oczyszczanie – najlepiej z dodatkiem substancji natłuszczających.
3. Zadbaj o natłuszczenie po każdym myciu – wybieraj kosmetyki z emolientami, szczególnie zimą.
4. Nie przesadzaj z aktywnymi składnikami – stosuj je rozważnie, w dobrze zbilansowanej pielęgnacji.
5. Chroń skórę przed czynnikami zewnętrznymi – stosuj kremy ochronne, zwłaszcza zimą i latem.

Skóra potrzebuje nie tylko wody, lecz także lipidów, by skutecznie tę wodę zatrzymać i funkcjonować w zdrowy sposób. Bez solidnej bariery hydrolipidowej nawet najlepsze nawilżacze nie spełnią swojej roli. Dlatego w pielęgnacji skóry nawilżanie i natłuszczanie muszą iść w parze.

Nie obawiaj się emolientów – nawet tych na bazie parafiny czy wazeliny. Stosowane odpowiednio, nie szkodzą, a często ratują przesuszoną, podrażnioną i odwodnioną cerę.