Czy można spowolnić proces starzenia się skóry?
Starzenie się skóry to naturalny, nieunikniony proces biologiczny, który dotyczy każdego z nas. Choć nie da się go całkowicie zatrzymać, nowoczesna medycyna estetyczna i osiągnięcia nauki pozwalają skutecznie go spowolnić i dłużej zachować młodszy wygląd. W tym artykule przyjrzymy się mechanizmom starzenia się skóry, czynnikom przyspieszającym ten proces oraz sprawdzonym metodom jego opóźniania.
Dlaczego zdrowa skóra jest tak ważna dla organizmu?
Skóra pełni kluczową rolę w ochronie wnętrza organizmu przed szkodliwymi czynnikami zewnętrznymi. Zdrowa skóra wytwarza płaszcz lipidowy, który zapobiega nadmiernej utracie wody oraz wspomaga regulację temperatury ciała poprzez wydzielanie potu. Dodatkowo, dzięki zakończeniom nerwowym odbiera bodźce z otoczenia, a jej system odpornościowy stanowi pierwszą barierę obronną przed patogenami.
Mechanizmy starzenia się skóry
Proces starzenia się całego organizmu, a wraz z nim naszej skóry, jest stanem naturalnym. Zaczyna się, na początku w sposób niezauważalny, już w okolicach 25–30 roku życia.
Skóra starzeje się na skutek wpływu czynników wewnętrznych (endogennych) oraz zewnętrznych (egzogennych) i właśnie na niej szczególnie wyraźnie widać upływający czas. Tempo starzenia się skóry jest indywidualne. Wpływają na nie takie czynniki, jak predyspozycje genetyczne, płeć, rasa, styl życia i rodzaj wykonywanej pracy.
Wewnątrzpochodne starzenie się skóry
Wewnętrzny proces starzenia skóry to naturalny, genetycznie zaprogramowany spadek aktywności jej komórek.
Z wiekiem fibroblasty produkują mniej kolagenu, elastyny i kwasu hialuronowego – kluczowych składników, odpowiedzialnych za jędrność, sprężystość i nawilżenie skóry.
Każda komórka organizmu w trakcie swojej aktywności jest nieustannie narażona na uszkodzenia (np. wskutek działania reaktywnych form tlenu, tzw. wolnych rodników), co uruchamia wewnętrzne mechanizmy naprawcze. Jednak wraz z wiekiem człowieka działają one coraz słabiej, a powstałe zniszczenia zaczynają się kumulować. Większa ilość niesprawnych komórek zaczyna wpływać na pracę całych narządów i układów. Osłabieniu ulegają także takie procesy, jak odnowa naskórka, odpowiedź skórnego układu immunologicznego, produkcja potu i łoju oraz skórna synteza witaminy D3.
Na niektóre czynniki wewnętrzne, takie jak geny, naturalne zmiany hormonalne (andropauza i menopauza) czy wiek, nie mamy wpływu. Jednak należy pamiętać, aby szczególnie dbać o siebie, gdy:
- cierpimy na choroby układu krążenia, np. miażdżyca naczyń obwodowych, niewydolność żylna;
- chorujemy na wyniszczające schorzenia ogólnoustrojowe, np. choroby nowotworowe, cukrzyca, niedoczynność tarczycy;
- dotyczą nas zaburzenia wydzielania potu i łoju;
- przytrafia nam się długotrwałe unieruchomienie;
- mamy zaburzenia czucia bólu, narażające skórę na zwiększoną siłę urazów.
Powyższe stany prowadzą bowiem do szybszego starzenia się skóry.
Starzenie się skóry przyspiesza, gdy narażamy organizm na:
- odwodnienie – związane z brakiem odpowiedniej podaży płynów, z incydentami, takimi jak wysoka gorączka, biegunka czy wymioty oraz z terapią lekami moczopędnymi;
- kiepskie odżywianie – niedostateczna ilość białka, witamin i minerałów, zaburzająca regenerację ciała oraz niedobór antyoksydantów zwalczających negatywny wpływ wolnych rodników na komórki.
Psychika a starzenie skóry
Nie można też pominąć wpływu stanu psychicznego na wygląd skóry. Stres, depresja i brak równowagi emocjonalnej mogą nasilać procesy zapalne, pogarszać jakość snu oraz przyspieszać starzenie. Także mała ilość snu w ciągu doby osłabia regenerację organizmu, w tym także skóry. Techniki relaksacyjne, medytacja, kontakt z naturą i rozwijanie pasji to elementy, które korzystnie wpływają nie tylko na umysł, ale i na skórę.
Zewnątrzpochodne starzenie się skóry
Wpływ różnych czynników zewnętrznych może drastycznie przyspieszyć proces starzenia. To skóra jako pierwsza styka się z tymi czynnikami, zatem to właśnie na niej najbardziej widoczne są ślady starzenia się. Efektem tego jest pojawienie się zmarszczek, przebarwień, utrata jędrności i blasku skóry.
Ze strony środowiska zewnętrznego młodości i zdrowiu naszej skóry zagrażają m.in.:
- nadmierna i długo działająca wilgoć – długie kąpiele, nadmierna potliwość, długi kontakt z moczem, kałem (pieluchy);
- uszkodzenia mechaniczne – tarcie, ucisk, uderzenia;
- nieprawidłowo dobrane kosmetyki i środki czyszczące – o zbyt wysokim pH (powyżej 7), zawierające substancje uczulające i drażniące;
- leki do stosowania ogólnego i miejscowego – np. leki przeciwzapalne, immunosupresyjne, steroidowe, antybiotyki;
- nałogi, takie jak palenie papierosów i nadużywanie alkoholu;
- zbyt niska lub zbyt wysoka temperatura;
- promieniowanie UV podczas zbyt częstego opalania się na słońcu lub w solarium – promieniowanie UVA dociera głęboko w struktury skóry i dzięki temu łatwo niszczy nici elastynowe i kolagenowe oraz hamuje pracę układu odpornościowego, promieniowanie UVB, odpowiadające za oparzenia skóry, dociera do najgłębiej położonych warstw naskórka, gdzie pobudza proces produkcji melaniny i uszkadza DNA komórek;
- klimatyzacja i silny wiatr – powodują mocne wysuszenie skóry;
- toksyny, na które narażeni jesteśmy w środowisku pracy lub w złych warunkach socjalnych;
- obecne w środowisku mikroorganizmy – wywołują infekcje i stany zapalne.
Jakie widoczne zmiany zachodzą na skórze w procesie starzenia
W przebiegu procesu starzenia zauważamy na skórze zmiany, takie jak:
- zmarszczki (powierzchowne lub głębokie);
- bruzdy;
- teleangiektazje;
- plamy soczewicowate;
- brodawki łojotokowe;
- rogowacenie słoneczne;
- zmiany barwnikowe (odbarwienia i przebarwienia).
Zmiany związane ze starzeniem najszybciej uwidaczniają się na twarzy, szyi, dekolcie, grzbietach dłoni i przedramionach. Z wiekiem skóra zmienia odcień na bardziej blady i szary ze względu na jej niedokrwienie. Jest cieńsza i mniej elastyczna, co sprawia, że owal twarzy jest słabiej zarysowany i opada pod wpływem sił grawitacji. Wraz z zanikiem podściółki tłuszczowej obserwujemy zapadanie się policzków. Do pogłębiania tych zmian przyczynia się także nasza codzienna mimika. Dlatego zwykle obserwujemy dużo zmarszczek wokół oczu i ust.
Jak spowolnić starzenie się skóry?
Choć czasu nie da się cofnąć, można skutecznie opóźnić objawy starzenia poprzez wprowadzenie szeregu zmian w codziennej pielęgnacji, stylu życia i diecie. Przedstawmy najważniejsze z nich.
Ochrona przeciwsłoneczna
Codzienne stosowanie kremów z filtrem SPF (minimum 30) to najprostszy i najskuteczniejszy sposób na spowolnienie starzenia. Ochrona przed promieniowaniem UVA i UVB zapobiega fotostarzeniu, zmarszczkom i przebarwieniom. Kremy z filtrem należy stosować przez cały rok, niezależnie od pogody.
Antyoksydanty
Wolne rodniki przyspieszają starzenie się skóry. Dlatego warto stosować kosmetyki oraz dietę bogatą w antyoksydanty, takie jak witamina C, E, koenzym Q10, resweratrol, zielona herbata czy niacynamid. Związki te neutralizują wolne rodniki i wspierają regenerację komórek skóry.
Retinoidy i retinol
Witamina A jest uznawana za jeden z najbardziej skutecznych składników przeciwstarzeniowych. Stymuluje ona produkcję kolagenu, poprawia strukturę skóry, redukuje drobne zmarszczki i przebarwienia.
Witaminę A w kosmetykach znajdziemy najczęściej w formie retinolu, palmitynianu retinylu, retinalu i beta-karotenu. Regularna pielęgnacja skóry kremami i maściami, które ją zawierają przywraca skórze jędrność i elastyczność.
Nawilżenie i bariera hydrolipidowa
Z wiekiem skóra traci zdolność do zatrzymywania wody. Nawilżenie to podstawa pielęgnacji przeciwstarzeniowej. Kwas hialuronowy, ceramidy, gliceryna, skwalan i deksopantenol wspomagają utrzymanie odpowiedniego poziomu nawilżenia i odbudowę naturalnej bariery ochronnej skóry.
W miarę możliwości unikajmy także skrajnych temperatur, wiatru, klimatyzacji, które wysuszają skórę. Zadbajmy o to, aby nasze kosmetyki do oczyszczania były łagodne i nie niszczyły bariery skórnej.
Zdrowa dieta
Dieta ma ogromny wpływ na kondycję skóry. Warto spożywać produkty bogate w nienasycone kwasy tłuszczowe (ryby, oliwa z oliwek, orzechy), białko (ważne dla regeneracji skóry), witaminy A, C, E oraz minerały (cynk, selen). Należy unikać cukrów prostych, które nasilają glikację kolagenu – proces odpowiedzialny za utratę jędrności.
Styl życia
Regularna aktywność fizyczna poprawia krążenie i dotlenienie komórek skóry, a także zmniejsza stres, który wpływa negatywnie na wygląd cery. Istotne jest również unikanie palenia papierosów, ograniczenie alkoholu i zapewnienie sobie odpowiedniej ilości snu – minimum 7–8 godzin na dobę.
Podsumowanie
Choć nie da się całkowicie zatrzymać upływu czasu, świadome działania mogą znacząco opóźnić proces starzenia się skóry. Kluczem do sukcesu jest systematyczność, odpowiednia pielęgnacja, zdrowy tryb życia i ochrona przed szkodliwymi czynnikami zewnętrznymi. Inwestycja w jakość codziennej rutyny pielęgnacyjnej oraz dbałość o ciało i umysł to najlepszy sposób na zachowanie młodego wyglądu skóry na długie lata.
